Vademecum Interesting Plants: Acer - Klon (gatunki)

Rodzaj klon, obejmuje niezwykle bogatą, liczącą ponad sto dwadzieścia gatunków grupę drzew i krzewów liściastych, których naturalne stanowiska są szeroko rozproszone na półkuli północnej. Większość z nich wywodzi się z umiarkowanych i podgórskich stref klimatycznych Azji Wschodniej, Ameryki Północnej oraz Europy, gdzie stanowią jeden z fundamentalnych składników lasów liściastych i mieszanych. Ta imponująca pod względem różnorodności grupa roślin charakteryzuje się niezwykle urozmaiconym pokrojem. W zależności od gatunku i odmiany, klony mogą przybierać formę potężnych, monumentalnych drzew o szerokich, zaokrąglonych i gęstych koronach, jak i subtelnych, kilkumetrowych, krzewów o wielu pniach o malowniczo przewieszających parasolowatych pędach.

Maple.eng

Acer - Klon - Esdoorn

Elementem 'spajającym' ten rodzaj, poza charakterystycznymi skrzydlakami zwanymi popularnie „noskami”, są zazwyczaj dłoniaste, głęboko wcięte liście, które jesienią gwarantują jeden z najpiękniejszych i najbardziej spektakularnych spektakli barwnych w świecie flory.

W środowisku naturalnym klony spełniają szereg kluczowych funkcji ekologicznych, warunkujących prawidłowe funkcjonowanie lokalnych ekosystemów. Jako duże drzewa lasotwórcze produkują ogromne ilości tlenu, skutecznie filtrują powietrze oraz stabilizują glebę przed erozją wodną i wietrzną za pomocą mocno rozbudowanych systemów korzeniowych. Wczesną wiosną ich niezwykle obfite, bogate w nektar i pyłek kwiatostany stanowią bezcenną, pierwszą pożyteczną bazę dla budzących się owadów zapylających, w tym pszczół i trzmieli. Gęste korony klonów oferują bezpieczne miejsca lęgowe i schronienie dla licznych gatunków ptaków, natomiast ich nasiona oraz opadłe liście są ważnym źródłem pokarmu dla leśnej fauny oraz doskonałym materiałem budującym żyzną, próchniczną warstwę próchnicy glebowej.

W przydomowych ogrodach oraz w wymagających aranżacjach zieleni miejskiej rośliny z rodzaju Acer odgrywają fundamentalną rolę jako niezawodne elementy strukturalne i kolorystyczne. W przestrzeniach prywatnych, szczególnie za sprawą kompaktowych odmian klonów japońskich i palmowych, służą jako wysublimowane solitery przyciągające wzrok unikalną, rzeźbiarską sylwetką i metalicznymi odcieniami purpury, złota czy różu. Z kolei w urbanistyce, parkach i pasażach drogowych gatunki takie jak klon zwyczajny czy jawor są niezastąpione ze względu na swoją ogromną odporność na zanieczyszczenia powietrza, zasolenie podłoża oraz trudne warunki suszy miejskiej. Tworzą one monumentalne aleje, dają upragniony cień podczas letnich upałów, obniżają temperaturę w tak zwanych miejskich wyspach ciepła i wprowadzają architektoniczny ład, stając się naturalnym łącznikiem człowieka z przyrodą w zabetonowanej tkance miast.

Acer ×conspicuum - Klon wyrazisty - Slangenschors esdoorn (foto )

To zestawienie tylko kilku gatunków z tego olbrzymiego rodzaju roślin. Są o skrajnie zróżnicowanej dynamice wzrostu, które pozwalają na stworzenie unikalnych punktów architektonicznych i kolorystycznych w każdym typie ogrodu:

Klon wyrazisty - zachwyca unikalną, prążkowaną korą przypominającą skórę węża oraz intensywnie czerwonymi młodymi pędami zimą. Wygląda najbardziej zjawiskowo jako soliter w ogrodach nowoczesnych i minimalistycznych, gdzie jego rzeźbiarski pień jest wyeksponowany na tle gładkich ścian lub ciemnych iglaków.

Klon palmowy - słynie z niezwykle ażurowej, parasolowatej korony i filigranowych, głęboko powcinanych liści, które jesienią płoną odcieniami szkarłatu i złota. To absolutny fundament i ikona ogrodów japońskich, założeń żwirowych oraz kameralnych zakątków wypoczynkowych przy tarasach.

Klon zwyczajny - charakteryzuje się monumentalną, gęstą i regularną koroną, która wiosną obsypuje się seledynowo-żółtymi, miododajnymi kwiatami. Perfekcyjnie pasuje do dużych ogrodów naturalistycznych, parków oraz tradycyjnych wiejskich założeń jako drzewo dające głęboki, kojący cień.

Klon jawor - wyróżnia się potężną sylwetką oraz korą, która u starszych okazów łuszczy się dekoracyjnie dużymi płatami, podobnie jak u platanów. Idealnie wpisuje się w krajobrazowe ogrody leśne, rozległe parki miejskie oraz jako naturalna, monumentalna osłona wiatrochronna na obrzeżach dużych posesji.

Klon srebrzysty - przyciąga wzrok luźną, płaczącą koroną i głęboko powcinanymi liśćmi, które przy każdym podmuchu wiatru ukazują swój srebrzystobiały spód. Najładniej prezentuje się posadzony nad brzegami zbiorników wodnych, w ogrodach preriowych oraz na dużych trawnikach, gdzie widać jego dynamiczną, dwubarwną strukturę.

Klon Shirasawy - to kolekcjonerski arystokrata o niemal idealnie okrągłych, wachlarzowatych liściach, które w popularnych odmianach zachowują jasną, jaskrawo-limonkową barwę przez cały sezon. Doskonale odnajduje się w świetlistym półcieniu ogrodów leśnych, w kompozycjach z cieniolubnymi bylinami oraz jako ekskluzywna roślina pojemnikowa na osłoniętych patio.