Paphiopedilum - Pafiopedilum, (Sobotek) ( storczykowate ) - (Venusschoentje)

Rodzina:  Orchidaceae
Podrodzina: Cypripedioideae
Rodzaj:  Paphiopedilum

 

                                                Paphiopedilum, czyli pafiopedilum  -  w Polsce znane powszechnie jako sabotek, to jeden z najbardziej intrygujących rodzajów storczyków. Wywodzi się on z egzotycznych obszarów Azji Południowo-Wschodniej, obejmujących tereny od podnóża Himalajów aż po wyspy Indonezji i Filipin. Choć w rodzinie storczykowatych wiele gatunków to epifity, większość odmian Paphiopedilum to rośliny naziemne lub litofity. W naturze zasiedlają one wilgotne, cieniste dno lasów tropikalnych, rosnąc w zasobnej w próchnicę ściółce lub w zagłębieniach skalnych wypełnionych mchem i liśćmi.                    
                                                          Venus slipper.eng

        Orchidaceae - Storczykowate - Orchideeënfamilie 
 Paphiopedilum - Pafiopedilum, Sobotek - (Venusschoentje) Paphiopedilum.nl
      'Maudiae Femma'

 

Pokrój tej rośliny jest bardzo charakterystyczny i elegancki. Sabotek nie posiada pseudobulw, a jego główną strukturę stanowią przyziemne, skórzaste rozety liści. W zależności od odmiany liście mogą być jednolicie zielone lub pokryte efektownym, marmurkowym wzorem, co sprawia, że roślina jest dekoracyjna nawet poza okresem kwitnienia. Z centralnej części rozety wyrasta zazwyczaj jeden, sztywny pęd kwiatowy, zakończony dumnie prezentującym się kwiatostanem o unikalnej budowie. To właśnie budowa kwiatu jest najbardziej rozpoznawalną cechą tego rodzaju. Dolna warżka przekształcona jest w wydętą kieszonkę przypominającą czubek pantofla, co nadało roślinie jej polską nazwę. Urozmaicenie odmian kolorystycznych jest zdumiewające - od subtelnych bieli i zieleni, przez słoneczne żółcie, aż po nasycone purpury, brązy i niemal czarne bordo. Kwiaty często zdobione są dodatkowo misternymi kropkami, prążkami lub kontrastującymi brzegami płatków.

Ze względu na swoją wyjątkową, niemal rzeźbiarską formę, Paphiopedilum stało się niezwykle pożądaną rośliną kolekcjonerską. W naszej strefie klimatycznej, z uwagi na brak mrozoodporności i potrzebę stałej wilgotności, prowadzone jest wyłącznie w uprawie doniczkowej. Sabotki są cenione przez pasjonatów za niezwykłą trwałość kwiatów, które mogą zdobić wnętrza od 6 do nawet 10 tygodni. Najczęściej okres kwitnienia przypada na miesiące jesienne i zimowe, co pozwala ożywić domową przestrzeń egzotycznym kolorem w czasie, gdy za oknami większość roślin ogrodowych pozostaje w uśpieniu.

Paphiopedilum - Pafiopedilum  
     'American Hybrid”

 

                                       Sukces w domowej uprawie sabotka zależy przede wszystkim od zrozumienia jego naturalnych potrzeb, które różnią się od popularnych falenopsisów. Jeśli chodzi o ekspozycję świetlną, Paphiopedilum preferuje stanowiska jasne, ale o świetle rozproszonym. Idealnym miejscem będzie parapet okna wschodniego lub zachodniego. Roślina ta źle znosi bezpośrednie, palące słońce południowe, które może prowadzić do poparzeń liści. Warto pamiętać o prostej zasadzie: odmiany o liściach marmurkowych zazwyczaj potrzebują nieco mniej światła i wyższych temperatur, natomiast te o liściach czysto zielonych preferują chłodniejsze miejsca i nieco silniejsze oświetlenie.
                                      Kluczowym elementem pielęgnacji jest odpowiednie podłoże, które musi być stale lekko wilgotne, ale jednocześnie bardzo przewiewne. Ponieważ sabotki w naturze są często roślinami naziemnymi, ich korzenie nie tolerują przesychania „na wiór”. Najlepiej sprawdza się mieszanka drobnej kory sosnowej z dodatkiem mchu torfowca (sphagnum), perlitu oraz węgla drzewnego. Co istotne, wiele gatunków sobotka, to rośliny wapnolubne, dlatego do podłoża warto dodać niewielką ilość pokruszonych muszli lub wapienia, czy starty kawałek kredy, co pomoże utrzymać odpowiedni odczyn podłoża.
W kwestii wilgotności otoczenia, sabotki wymagają poziomu rzędu 50–70%. W mieszkaniach z centralnym ogrzewaniem, gdzie powietrze jest suche, warto ustawić doniczkę na tacy z wilgotnym keramzytem lub stosować nawilżacz powietrza. Należy jednak unikać bezpośredniego zraszania liści, zwłaszcza w miejscu, z którego wyrasta nowy pęd (tzw. serce rozety), ponieważ zalegająca tam woda może szybko doprowadzić 

Paphiopedilum - Pafiopedilum  

'Pinocchio'

do gnicia rośliny. Kluczem do zdrowia jest zapewnienie delikatnego ruchu powietrza przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej wilgotności.
                                               Regularne zabiegi pielęgnacyjne opierają się na umiejętnym podlewaniu i nawożeniu. Roślinę podlewamy zazwyczaj raz w tygodniu, używając wody 'miękkiej' o zbliżonej temperaturze do tej jaka panuje w otoczeniu roślin, dbając o to, by podłoże nigdy całkowicie nie wyschło. Nawożenie powinno być umiarkowane – stosujemy połowę dawki zalecanej dla innych storczyków, podając nawóz raz na dwa tygodnie w okresie wzrostu. Po przekwitnięciu i uschnięciu pędu kwiatowego, należy go wyciąć nisko przy rozecie. Ważnym elementem jest też coroczne lub dwuletnie przesadzanie do świeżego podłoża, co zapobiega zasoleniu i degradacji struktury podłoża, na co korzenie sabotków są wyjątkowo wrażliwe.

                                       Ciekawostką jest to, że budowa tego „pantofelka”, to wyrafinowana pułapka, która jednak nie służy do trawienia owadów, lecz do ich oszukiwania w procesie zapylania. Owad, zwabiony zapachem lub kolorem, wpada do śliskiej warżki i nie może wydostać się tą samą drogą. Jedynym wyjściem jest wąski tunel z tyłu kwiatu, przechodząc przez który, owad musi przecisnąć się obok prętosłupa, mimowolnie przyklejając do swojego ciała pyłek, który następnie przenosi na kolejną roślinę. 

Paphiopedilum - Pafiopedilum  

'Pinocchio'

 

 

 

Paphiopedilum - Pafiopedilum  

'Maudiae Femma' 

Paphiopedilum - Pafiopedilum  

'Maudiae Femma' 

Paphiopedilum - Pafiopedilum  

'Maudiae Femma' 

Paphiopedilum - Pafiopedilum  

'Maudiae Femma' 

Paphiopedilum - Pafiopedilum  

'Maudiae Femma' 

Paphiopedilum - Pafiopedilum  

'Maudiae Femma' 

Paphiopedilum - Pafiopedilum  

'Maudiae Femma'

 

Orchidaceae - Storczykowate (gatunki) - Orchideeënfamilie (soorten)   ( foto )

 

 

 

Przypisy:
https://en.wikipedia.org/wiki/Paphiopedilum

https://pl.wikipedia.org/wiki/Storczykowate

https://nl.wikipedia.org/wiki/Orchidee%C3%ABnfamilie

https://pl.wikipedia.org/wiki/Pafiopedilum 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Paphiopedilum

Licencja: [CC-BY-SA 3.0 Deed]