Vademecum Interesting Plants: Carlina acaulis - Dziewięćsił bezłodygowy

piątek, 27 stycznia 2017

Carlina acaulis - Dziewięćsił bezłodygowy - Zilverdistel

Dziewięćsił bezłodygowy, to jedna z najbardziej ikonicznych roślin polskiej flory górskiej, nierozerwalnie związana z kulturą ludową i tatrzańskim folklorem. To rodzima roślina wieloletnia, która w Polsce występuje naturalnie przede wszystkim w rejonach południowych – w Tatrach, Pieninach i Beskidach, choć rzadziej można ją spotkać także na wyżynach. Jego najbardziej charakterystyczną cechą, której zawdzięcza nazwę, jest niemal całkowity brak łodygi. Srebrzystobiały, okazały kwiatostan

Stemless carline thistle.eng

Carlina acaulis - Dziewięćsił bezłodygowy - Zilverdistel

wyrasta bezpośrednio ze środka rozety kolczastych, pierzastych liści, które ściśle przylegają do podłoża. Koszyczek kwiatowy, osiągający nawet 15 cm. średnicy, otoczony jest lśniącymi, suchymi łuskami okrywy, które do złudzenia przypominają płatki korony.

Roślina ta najlepiej czuje się na siedliskach suchych i słonecznych. Spotkamy ją na górskich halach, murawach kserotermicznych, suchych pastwiskach oraz na obrzeżach lasów. Preferuje gleby wapienne i kamieniste. Dziewięćsił kwitnie od lipca do września, a jego kwiatostany mają niezwykłą właściwość – są naturalnym higrometrem. Pod wpływem wzrostu wilgotności powietrza (co często zwiastuje nadchodzący deszcz), srebrzyste łuski zamykają się, chroniąc pyłek przed zamoczeniem. Znaczenie i pożytek dla człowieka:

Medycyna ludowa. Wierzono, że roślina posiada „dziewięć sił”, które dają człowiekowi nadludzką moc (dziewięciokrotnie większą niż inne zioła). Korzeń dziewięćsiła stosowano jako środek napotny, moczopędny oraz wspomagający trawienie.

Kulinaria. W niektórych regionach Europy dno kwiatowe (po usunięciu kolczastych części) spożywano podobnie jak karczochy.
Symbolika i sztuka. Dziewięćsił to główny motyw stylu zakopiańskiego. Jego geometryczny kształt zdobi rzeźbione sosręby, meble, a nawet tradycyjne stroje góralskie.
Ochrona przyrody. Warto pamiętać, że ze względu na rzadkość występowania i niszczenie siedlisk, roślina ta objęta jest w Polsce ochroną gatunkową.