Jesienny poplon w ogrodzie warzywnym na nawóz zielony

                                            Jesienny poplon w ogrodzie warzywnym na nawóz zielony. Jakie korzyści? Jakie rośliny? Kiedy wysiewać? Jaka różnica pomiędzy poplonem ozimym, a mulczem? Wprowadzenie jesiennego poplonu do przestrzeni przydomowego ogrodu warzywnego lub na miejską działkę ma fundamentalne znaczenie agrotechniczne w momencie, gdy większość plonów głównych została już zebrana, a grządki pozostają puste. Pozostawienie podłoża w stanie całkowitego odłogowania na okres jesienno-zimowy niesie za sobą poważne ryzyko degradacji warstwy uprawnej. Ogołocona ziemia ulega wówczas silnej erozji wietrznej i wodnej, a zbyt długie okresy bez opadów deszczu

Jesień. Prace ogrodowe

Poplon w ogrodzie warzywnym na nawóz zielony

i pokrywy śnieżnej prowadzą do powstawania twardej 'skorupy' glebowej, która zdecydowanie ogranicza naturalne napowietrzenie i wymianę gazową. Tak osłabione stanowisko staje się dodatkowo podatne na ekspansję uciążliwych chwastów, które bez przeszkód zasiedlają puste przestrzenie i bezustannie eksploatują zubożałe po całym sezonie wegetacyjnym podłoże, wyciągając z niego resztki cennych składników mineralnych i wodę.A wiosną mocno ukorzenione, 'stawiają opór', gdy dążymy do ich całkowitego usunięcia. 

                                     Właśnie w tym krytycznym punkcie 'na scenę wkracza' poplon na nawóz zielony, którego głównym zadaniem jest skuteczna odbudowa utraconej żyzności gleby oraz naturalne zabezpieczenie stanowiska przed zachwaszczeniem. Gęsty 'dywan' roślin poplonowych całkowicie eliminuje puste miejsca w ogrodzie, trwale blokując rozwój dzikich gatunków i zatrzymując drogocenne makro- oraz mikroelementy w ekosystemie przed ich bezpowrotnym wypłukaniem

w głębsze warstwy profilu glebowego. Pod wpływem aktywnej biosfery roślin poplonowych struktura gleby jest intensywnie odbudowywana i regenerowana. Systemy korzeniowe poplonów naturalnie rozluźniają i spulchniają zbite warstwy ziemi, tworząc idealne warunki do dynamicznego rozwoju pożytecznych mikroorganizmów glebowych, które w procesie rozkładu materii organicznej dodatkowo nawożą podłoże. 

Helianthus annuus - Słonecznik zwyczajny ( foto )

                                       W praktyce ogrodniczej te cenne rośliny uprawiane są w dwóch zasadniczych grupach – jako klasyczne poplony ozime oraz gatunki z przeznaczeniem na naturalny mulcz ochronny/mulcz okrywowy. Poplony ozime, jak sama nazwa wskazuje, obejmują gatunki roślin o wybitnej odporności na skrajne, trudne zimowe uwarunkowania klimatyczne, dzięki czemu są w stanie bez szwanku przetrwać najmroźniejsze miesiące w gruncie. Wysiane we wrześniu, przed nadejściem zimy zdążą wykiełkować i wyprodukować młodą, zwartą biomasę, która skutecznie okrywa zagony, natomiast tuż po zimowym spoczynku, wraz z pierwszymi wiosennymi promieniami słońca, błyskawicznie 'wchodzą na wysokie obroty' i rozpoczynają właściwą fazę intensywnego wzrostu. Dlatego najbardziej słuszną decyzją agrotechniczną jest ich przekopanie dopiero w okresie od połowy kwietnia do połowy maja, ponieważ to właśnie w tym oknie czasowym rośliny te kumulują w swoich tkankach najwartościowsze, niezwykle bogate w azot i substancje organiczne substancje, które są doskonałym nawozem zielonym. Na poplon zielony idealnie sprawdzą się: koniczyna krwistoczerwona, pszenżyto ozime, rzepak ozimy, rzepik ozimy, wyka kosmata (ozima) oraz żyto ozime. Rośliny te można z powodzeniem wysiewać monotematycznie, to jest w czystym siewie lub w specjalnie skomponowanych, uzupełniających się wzajemnie mieszankach poplonowych.

                                             Mulczowanie za pomocą nawozów zielonych opiera się na wykorzystaniu gatunków jarych, które naturalnie przemarzają pod wpływem zimowych spadków temperatur. 

Lupinus angustifolius - Łubin wąskolistny, ł. niebieski - Blauwe lupine ( foto )

Kluczowym warunkiem powodzenia tej metody jest ich terminowy wysiew od końca sierpnia do maksymalnie końca września, co gwarantuje, że rośliny zdążą wyprodukować obfitą biomasę nadziemną, by całe działanie miało głęboki sens agrotechniczny. W okresie jesiennym te dynamicznie rosnące poplony skutecznie chronią glebę przed ekspansją chwastów oraz przeciwdziałają jej wyjaławianiu, zatrzymując cenne składniki odżywcze w strefie korzeniowej. Po nadejściu silniejszych mrozów rośliny obumierają i kładą się na grządkach, tworząc gęstą, naturalną ściółkę ochronną, zwaną właśnie mulczem, co stanowi doskonały przykład uprawy konserwującej, zabezpieczającej strukturę gleby przed erozją i zamarzaniem. Już w marcu lub z początkiem kwietnia tę przemarzniętą, kruchą warstwę organiczną można bardzo płytko przekopać z powierzchniową warstwą ziemi (lub jedynie wymieszać), co pozwala 'szybko' rozpocząć pierwsze wczesnowiosenne wysiewy warzyw odpornych na okresowe przymrozki (jakie, doczytaj tutaj - klik). Do mulczowania w ogrodzie warzywnym doskonale nadają się takie gatunki jak: bobik, facelia błękitna, gorczyca biała, gryka zwyczajna, 

Melilotus officinalis - Nostrzyk żółty - Citroengele honingklaver (foto) 

łubin wąskolistny, lucerna, nostrzyk żółty, owies szorstki, peluszka (groch siewny pastewny), rzodkiew oleista, seradela, słonecznik zwyczajny oraz wyka jara.

                                      Wysiew na oczyszczoną/odchwaszczoną spulchnioną glebę. Nie chcemy przecież wiosną płytko przekopać chwastów, które w sezonie 'roztańczą się' w wielkiej gromadzie po wszystkich grządkach. Właściwy dobór gatunków na nawóz zielony musi być bezwzględnie podporządkowany fundamentalnym zasadom zmianowania i płodozmianu warzywnego. Przy wyborze roślin poplonowych należy kierować się kluczową regułą, według której wysiewany takson nie może być blisko spokrewniony (należeć do tej samej rodziny botanicznej) z roślinami użytkowymi, które planujemy uprawiać w tym konkretnym miejscu w kolejnym sezonie wegetacyjnym. Niezastosowanie się do tej zasady agrotechnicznej i wprowadzenie na grządkę poplonu z tej samej rodziny (np. popularnej gorczycy czy rzodkwi oleistej przed kapustowatymi, takich jak jarmuż, kapusta czy kalarepa) drastycznie zwiększa ryzyko skumulowania w podłożu groźnych patogenów grzybowych, w tym kiły kapuścianej, oraz specyficznych szkodników. Warto doczytać. Dla zachowania zdrowotności gleby najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wybór uniwersalnych gatunków fitosanitarnych z rodzin niespokrewnionych z większością tradycyjnych warzyw, takich jak facelia błękitna czy gryka zwyczajna.  

                                         W nowoczesnej literaturze agrotechnicznej tradycyjny poplon coraz częściej definiuje się jako międzyplon, co idealnie oddaje jego rolę rośliny uprawianej w oknie czasowym pomiędzy dwoma plonami głównym. 

Phacelia tanacetifolia - Facelia błękitna - Bijenbrood ( foto )

 

 

 

Trifolium incarnatum - Koniczyna inkarnatka, k.krwistoczerwona

Zdjęcie zostało pobrane i udostępnione ze strony ( foto )

 

 

Przypisy:

Licencja: [CC-BY-SA 3.0 Deed]

https://www.vip-colors.com/

https://www.facebook.com/photo?fbid=1485669130027226&set=pcb.1485669650027174 

https://pl.wikipedia.org/wiki/Mi%C4%99dzyplon