Aconitum napellus - Tojad mocny - Blauwe monnikskap

                                             Tojad mocny, to majestatyczna i wysoce długowieczna bylina, która w stanie dzikim naturalnie porasta wilgotne, żyzne łąki, leśne polany oraz kamieniste brzegi potoków w górskich rejonach Europy Środkowej i Południowej, w tym również Tatry i Sudety. Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Charakteryzuje się niezwykle 'dumnym', wyprostowanym i architektonicznym pokrojem, tworząc zwarte kępy ciemnozielonych, dłoniasto podzielonych liści ponad które wyrastają sztywne, grube i nierozgałęzione pędy osiągające od 100 do nawet 150 centymetrów wysokości. 

                                                               Monkshood.eng   

Aconitum napellus - Tojad mocny - Blauwe monnikskap

                                              Największym walorem dekoracyjnym tej rośliny są spektakularne, gęste, groniaste kwiatostany złożone z unikalnych, 'hełmiastych' kwiatów o głębokiej, fioletowo-granatowej barwie. Tojad mocny kwitnie w drugiej połowie lata, rozpoczynając swój pokaz w lipcu i utrzymując te 'mnisze' ozdoby aż do początku jesieni. Choć jego kwiaty produkują nektar o wysokiej zawartości cukrów, ze względu na specyficzną budowę głębokiego hełmu są one niedostępne dla większości owadów i botanicznie nie są klasyfikowane jako wybitnie miododajne; stanowią one jednak elitarny pożytek dedykowany niemal wyłącznie trzmielom, które jako jedne z nielicznych potrafią je skutecznie zapylić. 

                                           Bylina ta, ze względu na swoją monumentalną posturę i chłodną kolorystykę, idealnie pasuje do założeń ogrodów w stylu angielskim, wiejskim, naturalistycznym oraz do aranżacji leśnych i parkowych. W kompozycjach ogrodowych tojad mocny najlepiej prezentuje się

Macleaya cordata - Makleja sercowata, (bokonia sercowata) - Pluimpapaver

                                            Makleja sercowata, znana również pod wdzięczną nazwą (bokonii sercowatej), to monumentalna roślina wieloletnia, która wnosi do ogrodu powiew egzotyki prosto z Dalekiego Wschodu. Jej naturalną ojczyzną są umiarkowane strefy klimatyczne Chin, Japonii oraz Tajwanu, gdzie porasta wilgotne obrzeża lasów, zarośla oraz nadrzeczne doliny. Bylina z rodziny makowatych słynie z szybkiego tempa wzrostu i z okazałych 'gabarytów'. Gdy wszystkie pędy przycięte nisko w przedwiośniu, zaledwie kilka tygodni od rozpoczęcia wegetacji potrafi wyrosnąć 

                                                 The five-seeded plume-poppy.eng

Macleaya cordata - Makleja sercowata, (bokonia sercowata) - Pluimpapaver

(VIII)

na potężną, architektoniczną strukturę, stając się jednym z najwyższych i najbardziej spektakularnych punktów w zielonej przestrzeni. 

                                          Pokrój tego gatunku jest wyniosły, majestatyczny i rzeźbiarski, dzięki czemu roślina ta całkowicie dominuje otoczenie. W sprzyjających warunkach ta potężna bylina osiąga imponującą wysokość od dwóch do nawet dwóch i pół metra, rozrastając się na szerokość około jednego metra. Pnie się w górę za pomocą sztywnych, grubych, sinozielonych pędów, które wypełnione są charakterystycznym, pomarańczowym sokiem mlecznym. Główną ozdobą jej sylwetki są ogromne, głęboko klapowane, sercowate u nasady liście o unikalnej kolorystyce - z wierzchu oliwkowozielone, od spodu zaskakują kontrastującym, niemal białym, filcowatym kutnerem. Okres kwitnienia

Begonia sutherlandii - Begonia Sutherlanda - Oranje begonia

                                                Begonia sutherlandii, czyli begonia Sutherlanda, jest rośliną, która przechodzi dokładnie taki sam cykl jak  begonia bulwiasta. Oba gatunki posiadają bulwiaste części podziemne, które łączy identyczny sezon wegetacyjny, brak dostosowania do niesprzyjających w ogrodzie warunków zimowych oraz upodobanie od wiosny do listopada do drożnego bardzo zasobnego podłoża, gdzie jego stały umiarkowany poziom wilgotności. 

                                               Technicznie begonię Sutherlanda można potraktować jako roślinę jednoroczną i po sezonie po prostu wyrzucić jej zniszczone przymrozkami pędy. Z racji tego, że gatunek ten jest niezwykle rzadko spotykany w masowej sprzedaży i stanowi unikalny rarytas kolekcjonerski, 

                                                                      Sutherland begonia.eng

Begonia sutherlandii - Begonia Sutherlanda - Oranje begonia

(VIII)

takie zaniechanie zimowania byłoby jednak ogromnym, ogrodniczym marnotrawstwem. Przechowywanie jej bulw przez zimę w nieogrzewanym pomieszczeniu wymaga minimum wysiłku, a pozwala zachować i bez nakładów finansowych 'przechować' tę cenną perełkę botaniczną na kolejny rok.     

                                              Ta roślina bulwiasta wywodzi się z wilgotnych i chłodniejszych rejonów Afryki Południowej oraz Środkowej, gdzie w stanie dzikim porasta głównie górzyste obszary Tanzanii. W swoim naturalnym środowisku wykazuje unikalne przystosowania, zasiedlając zacienione, strome ściany skalne oraz pnie drzew, przez co wykształciła płytki system korzeniowy i specyficzny, kaskadowy pokrój.

Sesleria autumnalis - Sesleria jesienna - Herfstsesleria

                                                     Sesleria jesienna, to elegancka, wieloletnia trawa ozdobna , której naturalne stanowiska znajdują się w Europie Południowo-Wschodniej. W stanie dzikim porasta ona głównie widne lasy, zarośla oraz kamieniste, wapienne zbocza Włoch, Słowenii oraz krajów Półwyspu Bałkańskiego. Ta bylina z rodziny wiechlinowatych wykazuje doskonałe przystosowanie do umiarkowanego klimatu, łącząc w sobie południowy wigor z pełną mrozoodpornością. 

                                                                 Autumn moor grass.eng

Rośliny trawiaste

Sesleria autumnalis - Sesleria jesienna - Herfstsesleria

(VIII)

Ze względu na swoje niskie wymagania siedliskowe oraz unikalną dynamikę wzrostu, gatunek ten zyskał ogromną popularność w nowoczesnej architekturze krajobrazu, stając się jednym z najbardziej pożądanych elementów strukturalnych w ogrodach.

                                              Pokrój seslerii jesiennej charakteryzuje się zwartą, regularną formą, która zachowuje nienaganną estetykę przez cały rok. Roślina tworzy gęste, półkuliste i niezwykle regularne kępy, osiągające zazwyczaj wysokość około trzydziestu do czterdziestu centymetrów, a w czasie kwitnienia dorastające do sześćdziesięciu centymetrów. Jej największym walorem dekoracyjnym są wąskie liście o unikalnej seledynowej, bądź zbliżonej do limonki barwie, która nie blaknie nawet podczas letnich upałów. Pod koniec lata, na przełomie sierpnia i września, ponad kępami liści wyrosną strzeliste pędy zwieńczone wąskimi, kłosokształtnymi wiechami. Początkowo mają one niemal biały lub srebrzysty kolor, by z czasem przebarwić się w odcienie beżu i brązu, co tworzy spektakularny kontrast z jasną zielenią u podstawy. 

Rośliny nadmorskie w Polsce

                                               Kilka lat temu w Vademecum szczegółowo zostały skatalogowane rośliny tatrzańskie, aby każdy wędrowiec przemierzający górskie szlaki dokładnie wiedział, z jakimi 'kwiatkami' ma do czynienia i potrafił je rozpoznać w surowym, skalnym krajobrazie. Tamta wysokogórska lekcja botaniki ułatwiła wielu osobom odkrywanie tajemnic regli i hal. Teraz nadszedł czas na zmianę otoczenia, poznajmy unikalne rośliny nadmorskie, które potrafią przetrwać w skrajnych warunkach bałtyckiego wybrzeża. Spis aktualnie liczy 7 gatunków i na bieżąco będzie uzupełniany.

Rośliny nadmorskie w Polsce 

Morze Bałtyckie

                                              Rośliny nadmorskie w Polsce. Pas wybrzeża przy Morzu Bałtyckim, to jedno z najbardziej wymagających środowisk przyrodniczych w kraju, gdzie roślinność musi nieustannie mierzyć się ze skrajnie nieprzyjaznymi warunkami. Rośliny eksponowane są tutaj na nieprzyjazną siłę sztormowych wiatrów, permanentny brak słodkiej wody w piaszczystym podłożu, wysokie zasolenie aerogenne oraz nieustanny ruch podłoża, który grozi pogrzebaniem pod masami piachu. Pomimo tych ekstremalnych przeciwności, 'wyspecjalizowane' gatunki flory 'na stałe zapuszczają korzenie' w tym biotopie, kolonizując zarówno dynamiczne strefy wydmowe, jak i bardziej stabilny bór nadmorski. 

                                             Obecność tych roślin nie jest przypadkowa; pełni fundamentalną rolę w utrzymaniu integralności całego brzegu morskiego. W strefie ruchomych wydm roślinność działa

Salix × sepulcralis - Wierzba płacząca, w.żałobna - Gele treurwilg

                                                    Wierzba płacząca, wierzba nagrobna, wierzba żałobna - to mieszaniec międzygatunkowy, który powstał ze skrzyżowania azjatyckiej wierzby babilońskiej (Salix babylonica) z europejską wierzbą białą (Salix alba). Ta unikalna hybryda botaniczna wykazuje potężną siłę wzrostu oraz spektakularny, zwisający pokrój, przez co jej wartość zdobnicza w architekturze zieleni jest po prostu nie do przecenienia. Monumentalne drzewo dekoracyjne o 'płaczącej koronie' znajduje szerokie zastosowanie w aranżacji przestrzeni publicznej, zdobiąc duże ogrody przydomowe, parki miejskie, zieleń osiedlową oraz rozległe kompleksy rekreacyjne. Niezwykle widowiskowo i fotogenicznie prezentuje się 

                                                                Weeping Golden Willow.eng

Salix × sepulcralis - Wierzba płacząca - Gele treurwilg

 'Chrysocoma'

(VIII)

w bezpośrednim sąsiedztwie wody, sadzona nad brzegami stawów, jezior, naturalnych oczek wodnych czy wzdłuż cieków rzecznych, gdzie jej wiotkie, złocistożółte, zwieszające się pędy widowiskowo odbijają się w lustrzanej tafli wody.

                                               Salix × sepulcralis wyróżnia się dynamicznym (dość szybkim) tempem wzrostu, szczególnie w pierwszej fazie swojego cyklu życiowego. W optymalnych warunkach siedliskowych roczne przyrosty młodych egzemplarzy mogą wynosić od jednego do nawet dwóch metrów na wysokość, co plasuje ten gatunek w ścisłej czołówce najszybciej rosnących drzew liściastych. Docelowe 'parametry' strukturalne wierzby płaczącej są imponujące i wymagają 'zabezpieczenia'

Erythranthe guttata - Kroplik żółty - Gele maskerbloem

                                              Kroplik żółty, to urocza roślina wilgociolubna, której pierwotną ojczyzną są rozległe, podmokłe tereny Ameryki Północnej. Zza oceanu gatunek ten trafił do Europy jako ceniona roślina ozdobna, jednak dzięki niezwykłym zdolnościom adaptacyjnym szybko opuścił granice kontrolowanych upraw ogrodowych. Współcześnie w Polsce występuje już w stanie dzikim, mając status antropofita zadomowionego, który trwale wpisał się w rodzimy krajobraz nadrzeczny, zasiedlając brzegi potoków, rowy oraz pobliskie otoczenie źródeł. Sukces tej rośliny w kolonizacji nowych obszarów tkwi w jej specyficznej biologii: mięsiste, płożące pędy posiadają unikalną zdolność do natychmiastowego wykształcania korzeni przybyszowych w każdym węźle liściowym, który dotknie wilgotnego podłoża. 

                                                                        Seep monkeyflower.eng 

 Erythranthe guttata - Kroplik żółty - Gele maskerbloem

(VI)

Ten pełzający mechanizm pozwala kroplikowi na błyskawiczne, naturalne zadarnianie wolnych przestrzeni wokół ogrodowych oczek wodnych, tworząc gęste, zwarte i stabilizujące grunt dywany delikatnej soczystej zieleni, (nie jest bardzo ekspansywnym gatunkiem).

                                                Pokrój kroplika żółtego idealnie odzwierciedla jego dynamiczną naturę - roślina osiąga zazwyczaj wysokość od 20 do 60 centymetrów, tworząc kępiaste, a z czasem rozłożyste formy o wzniesionych lub ścielących się pędach. Największym walorem dekoracyjnym tego gatunku są grzbieciste, dwuwargowe kwiaty, które swoim kształtem przypominają miniaturowe