Tussilago farfara - Podbiał pospolity - Klein hoefblad

                                              Podbiał pospolity, to bylina z rodziny astrowatych, której naturalny zasięg występowania obejmuje niemals całą Europę, Azję Mniejszą oraz Afrykę Północną. W Polsce roślina ta występuje powszechnie w stanie dzikim na terenie całego kraju. Doskonale odnajduje się w specyficznych, często trudnych siedliskach - można ją masowo spotkać na pasach nadmorskich, w przestrzeniach ruderalnych, na przydrożach, nasypach kolejowych, a także w gliniastych rowach i na osypiskach rzecznych. Podbiał zaliczany jest do cennych roślin wskaźnikowych, ponieważ jego naturalna obecność jednoznacznie informuje o specyfice podłoża. Gatunek ten wybiera gleby ciężkie, gliniaste i wilgotne, w których odczyn pH zmierza wyraźnie w kierunku zasadowym (wapiennym).

 

                                                                         Coltsfoot.eng

Rośliny nadmorskie w Polsce ( foto )

Tussilago farfara - Podbiał pospolity - Klein hoefblad

Pasmo nadbrzeżne w Darłówku, Morze Bałtyckie

(V)

                                                  Pokrój podbiału pospolitego cechuje się unikalną dynamiką rozwoju, w której faza kwitnienia całkowicie wyprzedza rozwój liści. Wczesną wiosną, zazwyczaj od marca do maja, roślina wykształca niskie, pojedyncze i wzniesione pędy kwiatostanowe o wysokości od dziesięciu do dwudziestu pięciu centymetrów. Pędy te są soczyste, pokryte czerwonawymi lub łuskowatymi liśćmi i wełnistym kutnerem, który chroni je przed wiosennymi przymrozkami. Dopiero po zakończeniu kwitnienia, bezpośrednio z pełzającego, podziemnego kłącza, wyrastają duże, długoogonkowe liście odziomkowe. Mają one charakterystyczny, sercowato-okrągły kształt o ząbkowanym brzegu, a ich spód pokryty jest miękkim, białym filcem. Kwiaty podbiału stanowią jeden z pierwszych i najbardziej radosnych akcentów budzącej się wiosennej przyrody. Na szczycie każdej łodygi rozwija się pojedynczy 'koszyczkowaty' kwiatostan o średnicy około dwóch do trzech centymetrów. Składa się on z jaskrawożółtych kwiatów rurkowatych w centrum oraz licznych, nitkowatych kwiatów języczkowatych na obrzeżach. Kwiaty te otwierają się wyłącznie w słoneczne dni, natomiast o zmierzchu lub podczas deszczowej aury zamykają się, chroniąc cenny pyłek przed wilgocią. Po zapyleniu koszyczki przekształcają się w puszyste, białe pompony z niełupkami wyposażonymi w aparat lotny, co pozwala nasionom na błyskawiczne zasiedlanie nowych przestrzeni. 

                                                 Współczesne ziołolecznictwo radykalnie zweryfikowało tradycyjne podejście do podbiału pospolitego, wprowadzając rygorystyczne przeciwwskazania do jego stosowania. Badania laboratoryjne wykazały, że cała roślina - a w szczególności jej podziemne kłącza i korzenie 

 

Tussilago farfara - Podbiał pospolity - Klein hoefblad

Pasmo nadbrzeżne w Darłówku, Morze Bałtyckie

(V)

 

- zawiera nienasycone alkaloidy pirolizydynowe. Związki te wykazują silne działanie hepatotoksyczne, wywołując nieodwracalne uszkodzenia miąższu wątroby oraz wykazując udowodnione działanie rakotwórcze i mutagenne. Z tego powodu wewnętrzne, domowe stosowanie naparów czy syropów z podbiału jest obecnie całkowicie odradzane, a w oficjalnym lecznictwie dopuszcza się wyłącznie standaryzowane, apteczne ekstrakty pozbawione tych niebezpiecznych toksyn. Natomiast współczesna kosmetyka naturalna nadal docenia podbiał. Odwary z liści są bezpieczne i skuteczne jako okłady na stany zapalne skóry, wypryski, oparzenia czy jako płukanki do przetłuszczających się włosów z tendencją do łupieżu. Czyli wyłącznie stosowanie zewnętrzne, ze wskazaniem - gdy po konsultacji z dermatologiem.

                                             W ogrodzie ten uroczy zwiastun wiosny błyskawicznie zmienia się w uciążliwy chwast, który potrafi w krótkim czasie zdominować przydomowe uprawy. Główną przyczyną jego uciążliwości jest obecność głębokiego, silnie rozgałęzionego i pełzającego systemu podziemnych kłączy. O ile taka strategia pozwala mu się doskonale 'ugruntować' w tak surowych miejscach jak morskie pasmo nadbrzeżne, to w ogrodzie to ogromna wada. Podbiał cechuje się ogromną dynamikę regeneracji, przez co z każdego, nawet najmniejszego fragmentu korzenia pozostawionego w glebie

 

Tussilago farfara - Podbiał pospolity - Klein hoefblad

Pasmo nadbrzeżne w Darłówku, Morze Bałtyckie

(V)

potrafi odtworzyć pełnowartościową roślinę. Dodatkowo jego wielkie, rozłożyste liście odziomkowe rozwijają się tuż przy ziemi, tworząc gęsty, ciemny parasol, który skutecznie odcina dopływ światła słonecznego do niższych roślin, całkowicie zagłuszając trawnik, siewki roślin ozdobnych czy delikatne warzywa.

                                               Skuteczne pozbycie się podbiału pospolitego metodami mechanicznymi wymaga dużej precyzji, cierpliwości oraz żelaznej konsekwencji w działaniu. Pierwszym krokiem jest głębokie przekopywanie zainfekowanego terenu za pomocą wideł amerykańskich, które - w przeciwieństwie do szpadla - nie tną kruchych kłączy na mniejsze, łatwo regenerujące się fragmenty. Spulchnienie ziemi pozwala precyzyjnie wyciągnąć mięsiste rozłogi w całości, a wszystkie zebrane części podziemne należy skrupulatnie usunąć z ogrodu, bezwzględnie unikając wyrzucania ich na kompost !!! Równie istotnym elementem eliminacji podbiału jest niedopuszczenie do jego rozsiewania oraz systematyczne osłabianie karpy korzeniowej. Ponieważ roślina kwitnie wczesną wiosną, należy regularnie ścinać lub motykować żółte koszyczki kwiatowe, zanim przekształcą się w puszyste pompony z nasionami. W późniejszym okresie walka polega na nieustannym wycinaniu dużych liści tuż przy ziemi, co zmusza roślinę do ciągłego zużywania zapasów energii i w ciągu jednego lub dwóch sezonów prowadzi do całkowitego wyczerpania i zamarcia kłącza. W przypadku stanowisk wyjątkowo silnie zachwaszczonych, najskuteczniejszą metodą jest zastosowanie techniki pełnego zaciemnienia podłoża. Zabieg ten polega na szczelnym przykryciu terenu grubą, czarną folią lub agrowłókniną na okres całego sezonu wegetacyjnego, co odcina dostęp do światła i trwale uśmierca pozostałe w ziemi rozłogi. Po zdjęciu osłony warto obsadzić to miejsce silnie rosnącymi bylinami okrywowymi lub zasiać gęsty poplon, na przykład gorczycę, która naturalnie zablokuje rozwój ewentualnych uśpionych resztek chwastu.

 

 

 

 

 

 

Przypisy:

Licencja: [CC-BY-SA 3.0 Deed]

https://www.vip-colors.com/

https://en.wikipedia.org/wiki/Tussilago

https://pl.wikipedia.org/wiki/Podbia%C5%82_pospolity

https://nl.wikipedia.org/wiki/Klein_hoefblad