Digitalis - Naparstnica (gatunki) - Vingerhoedskruid (soorten)

                                                  Naparstnice, to wyniosłe rośliny z rodziny babkowatych, które w stanie dzikim zasiedlają rodzime tereny Europy, w tym świetliste lasy, zręby oraz rejony podgórskie. Od wieków obecne w naszym otoczeniu, na stałe wpisały się w krajobraz wiejskich ogrodów, stając się symbolem sielskości i naturalizmu. Obok gatunków typowo dzikich, jak naparstnica purpurowa, w uprawie dominują dziś wyselekcjonowane gatunki ogrodowe oraz nowoczesne, niezwykle atrakcyjne mieszańce (hybrydy), charakteryzujące się dłuższym kwitnieniem, większymi dzwonkowatymi kwiatami oraz paletą barw sięgającą od kremowych bieli i cytrynowych żółci, po głębokie róże i brzoskwiniowe pastele.

                                                                           Foxgloves.eng

Digitalis - Naparstnica - Vingerhoedskruid

 

Roślina ta od zawsze budziła respekt swoją „tajemną stroną” – jest to bowiem gatunek silnie trujący, a zawarta w niej digitalis, choć jest cennym lekiem kardiologicznym, w niewłaściwych rękach stanowi zagrożenie. Ta dwoistość natury, połączona z unikalną budową kwiatów przypominających naparstki, nadaje jej aury magii i tajemniczości, co znajduje odzwierciedlenie w licznych legendach ludowych. Jako roślina zazwyczaj dwuletnia, w pierwszym roku tworzy przyziemną rozetę liści, by w drugim wystrzelić imponującym, kłosowatym kwiatostanem, który może osiągać nawet 1,5 metra wysokości, przyciągając rzesze owadów. Co interesujące, owady postrzegają kropki i plamy naparstnic w ultrafiolecie, są one dla nich jak lądowisko dla samolotów, wskazujące przyjazne miejsce ze smacznym jedzeniem. Nic więc dziwnego w tym, że to nektarowe ulubienice trzmieli. 

                                         Naparstnice sprawdzają się w założeniach naturalistycznych, leśnych oraz ogrodach typu cottage, gdzie mogą swobodnie się rozsiewać, wędrując po rabatach. Dzięki pionowemu pokrojowi są niezastąpione jako strukturalne tło dla niższych roślin, dodając kompozycjom dynamiki i wysokości. Doskonale komponują się z roślinami o kontrastującej formie liści i kwiatów – ich strzeliste wyglądają zjawiskowo na tle rozłożystych funkii (host), paproci oraz parzydeł leśnych. W kompozycjach słonecznych warto łączyć je z różami, dzwonkami,  przywrotnikiem miękkim - naparstnice pełnią rolę eleganckiego, pionowego akcentu przełamującego kępiaste formy sąsiednich gatunków.

 

Digitalis grandiflora - Naparstnica zwyczajna - Grootbloemig vingerhoedskruid

 Zdjęcie wykonała i udostępniła do publikacji pani Jolanta Sempruch TMM

Dolina Białego

W pracy z naparstnicą kluczowa jest świadomość, że cała roślina zawiera silne glikozydy nasercowe, które są trujące dla ludzi i zwierząt po spożyciu, a u osób wrażliwych mogą powodować podrażnienia skóry. Zasady bezpiecznego postępowania:
Ochrona osobista - wszelkie prace pielęgnacyjne, takie jak sadzenie, przycinanie czy usuwanie przekwitłych kwiatostanów, należy wykonywać w rękawicach ochronnych. Po zakończeniu prac konieczne jest dokładne umycie rąk.

Lokalizacja - ze względu na toksyczność, naparstnic powinno się unikać w ogrodach, w których przebywają małe dzieci oraz zwierzęta domowe mające tendencję do podgryzania roślin. Warto sadzić je w głębi rabat, poza bezpośrednim zasięgiem ścieżek.

Edukacja - domownicy i goście powinni być poinformowani o charakterze rośliny, aby unikać przypadkowego kontaktu soku z błonami śluzowymi (np. poprzez dotknięcie oczu lub ust po dotknięciu rośliny).

                                              Pielęgnacja stymulująca kwitnienie. Choć naparstnica naturalnie kończy cykl po przekwitnięciu głównego kłosa, można go przedłużyć. Cięcie pędu głównego zaraz po tym, jak ostatnie kwiaty u góry zaczną więdnąć (zanim roślina zawiąże nasiona), pobudza ją do wytworzenia bocznych, mniejszych kwiatostanów. Dzięki temu zabiegowi roślina nie tylko zdobi ogród dłużej, ale często oszczędza energię, co zwiększa szansę, że zakwitnie również w kolejnym roku, mimo swojego zazwyczaj dwuletniego cyklu.

Digitalis purpurea - Naparstnica purpurowa - Vingerhoedskruid (foto)

 

 

 

 

 

 

Digitalis x valinii - Naparstnica hybrydowa, n.x valinii ( foto )  

 

 

 

 

 

 

Przypisy:
https://en.wikipedia.org/wiki/Digitalis
https://pl.wikipedia.org/wiki/Naparstnica
https://nl.wikipedia.org/wiki/Vingerhoedskruid_(geslacht)
Licencja: [CC-BY-SA 3.0 Deed]