Vademecum Interesting Plants: Parrotia persica - Parocja perska

Parocja perska, nazywana również (żelaznym drzewem), to wyjątkowy gatunek z rodziny oczarowatych, którego naturalnym obszarem występowania są góry Elburs w Iranie oraz tereny wokół Morza Kaspijskiego i Kaukazu. Gatunek ten w formie podstawowej to drzewo liściaste, które cechuje się wolnym wzrostem oraz rozłożystym, krzewiastym lub szeroko stożkowatym pokrojem, często tworząc formę wielopienną z potężnymi, nisko osadzonymi i malowniczo wygiętymi konarami. Jako roślina ozdobna parocja perska osiąga absolutne 'apogeum' swoich walorów dekoracyjnych jesienią, kiedy to przed opadnięciem jej 'skórzaste' liście przechodzą spektakularną metamorfozę kolorystyczną, mieniąc się jednocześnie odcieniami jaskrawej żółci, miedzi, intensywnego pomarańczu, czerwieni i purpury.

The persian ironwood.eng

Parrotia persica - Parocja perska - Perzisch ijzerhout

Oferta szkółkarska obejmuje zróżnicowane kultywary parocji perskiej, które pozwalają na dopasowanie rośliny do przestrzeni o różnej skali, oferując trzy odmienne opcje wielkości. Gatunek typowy w uprawie ogrodowej osiąga zazwyczaj od 5 do 10 metrów wysokości, przy czym z wiekiem rozrasta się równie szeroko, tworząc potężne korony o średnicy dochodzącej do 10 metrów (na zdjęciach). natomiast odmiana 'Vanessa' charakteryzuje się bardziej wyprostowanym, zwartym i kolumnowo-owalnym pokrojem, dorastając po wielu latach do około 4 do 6 metrów wysokości przy zachowaniu znacznie węższej szerokości do 2 do 3 metrów. Z kolei miniaturowa odmiana

'Persian Spire' tworzy wąską, kolumnową formę, która po kilkunastu latach osiąga zaledwie około 2 do 3 metrów wysokości i niecały metr szerokości, idealnie nadając się do niewielkich zielonych przestrzeni.

Dzięki odporności na miejskie zanieczyszczenia oraz unikalnej korze, która u starszych egzemplarzy łuszczy się barwnymi płatami, drzewo to doskonale pasuje do reprezentacyjnych założeń w ogrodach przydomowych, nowoczesnych ogrodach żwirowych oraz kolekcjonerskich. W kompleksach zieleni miejskiej parocja perska świetnie sprawdza się jako wyrazisty soliter na eksponowanych trawnikach parkowych, skwerach oraz wzdłuż szerokich alei spacerowych, gdzie jej jesienna szata przyciąga wzrok z dużej odległości.

Parocja perska najlepiej rozwija się na stanowiskach słonecznych lub co najwyżej w lekkim półcieniu, przy czym to otwarta ekspozycja na światło słoneczne

Parrotia persica - Parocja perska - Perzisch ijzerhout

(IX)

gwarantuje najbardziej spektakularne, nasycone wybarwienie liści w okresie jesiennym. Gatunek ten preferuje podłoże żyzne, umiarkowanie wilgotne oraz dobrze przepuszczalne, o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego (optymalnie w granicach pH 6,0 do 6,6), natomiast absolutnie nie toleruje gleb o silnie zasadowym charakterze. Pod względem klimatycznym roślina ta wykazuje dobrą mrozoodporność (klasyfikowaną najczęściej dla stref USDA 5a8), co sprawia, że w warunkach zimowych Polski dorosłe egzemplarze zimują bezproblemowo. Wyjątek stanowią młode, dopiero co posadzone sadzonki, które w pierwszych latach po posadzeniu mogą być bardziej wrażliwe, wymagają profilaktycznego okrywania drobno oczkowaną siatką/agrowłókniną oraz ściółkowania w listopadzie dodatkowym kilkunastocentymetrowym kopczykiem ziemi, który wiosną bez trudu można rozsunąć.

Zabiegi pielęgnacyjne przy uprawie parocji perskiej, wymagają niewielkich nakładów pracy. Gdy liście opadną, należy je wygrabić (nadają się do kompostownika). Młodziki i starsze egzemplarze warto ściółkować (latem warstwa ta spowalnia wyparowywanie wody, zimą to ochronna kołderka, odpada tez odchwaszczanie). zdaje egzamin przekompostowana kora drzew iglastych, (optymalna, to sosnowa). Szyszki, tak jak inne części drzew iglastych zakwaszają glebę, a wiec doskonale nadają się dotworzenia ściółki; (rozkładają się dłużej niż kora, czyli mniejszy nakład pracy).

Drzewo to cechuje się wysoką odpornością na zanieczyszczenia miejskie, suszę oraz rzadko bywa atakowane przez choroby i szkodniki. W pierwszym okresie po posadzeniu

Parrotia persica - Parocja perska - Perzisch ijzerhout

(IX)

oraz podczas długotrwałych letnich upałów kluczowe jest jednak regularne podlewanie, gdyż młoda roślina źle reaguje na skrajne przesuszenie bryły korzeniowej. Drzewo doskonale znosi cięcie i formowanie, jednak ze względu na naturalnie piękny, malowniczy pokrój zabiegi te sprowadzają się zazwyczaj wyłącznie do wiosennego cięcia sanitarno pielęgnacyjnego, polegającego na usuwaniu pędów uszkodzonych, krzyżujących się lub zagęszczających koronę.

Rozmnażanie parocji perskiej w warunkach profesjonalnych i szkółkarskich najczęściej przeprowadza się poprzez letnie sadzonki zielne lub półzdrewniałe, pobierane w szczycie sezonu wegetacyjnego i traktowane środkiem ukorzeniającym (w warunkach kontrolowanej mgły syntetycznej). W przypadku odmian szlachetnych (kultywarów) standardową metodą powielania materiału jest również szczepienie (najczęściej przez stosowanie lub na przystawkę) na podkładkach z gatunku nominatywnego, co gwarantuje zachowanie unikalnych cech pokrojowych i barwnych danej odmiany. Rozmnażanie z nasion jest stosowane głównie w celach hodowlanych dla pozyskania podkładek, jednak sam proces wysiewu bywa skomplikowany ze względów budowy 'morfologicznych',

Parrotia persica - Parocja perska - Perzisch ijzerhout

(X)

Młode drzewka szczepione na podkładkach z gatunku nominatywnego

Zdjęcie zostało pobrane i udostępnione ze strony ( foto )

dlatego wymaga długotrwałego, złożonego zabiegu stratyfikacji chłodno-ciepłej, przez co w ogrodnictwie amatorskim ta metoda praktycznie nie znajduje zastosowania.

(Żelazne drzewo), należy do tej samej rodziny co oczary (Hamamelidaceae) . Pokrewieństwo to wyraźnie widać w charakterystycznym, odwrotnie jajowatym kształcie liści z pofalowanym brzegiem oraz w spektakularnym, ognistym wybarwieniu jesiennym, które, o tej porze roku, łudząco przypomina metamorfozy blisko spokrewnionego oczaru wirginijskiego. Warto dodać - niezwykle istotnym walorem parocji perskiej, który wyróżnia ją na tle innych drzew ozdobnych, jest jej unikalna, dekoracyjna kora oraz bardzo wczesne, nietypowe kwitnienie. jak widać na zdjęciach, u starszych egzemplarzy kora na pniach i grubych konarach malowniczo łuszczy się nieregularnymi płatami (przypominając platan klonolistny), odsłaniając plamy w odcieniach szarości, beżu, kremu i cynamonowego brązu, co stanowi potężny element dekoracyjny ogrodu także zimą, (w stanie bezlistnym). Z kolei wczesną wiosną (często już w lutym lub marcu, jeszcze przed pojawieniem się liści), na gałązkach rozwijają się drobne, pozbawione płatków kwiaty, które dzięki pęczkom jaskrawoczerwonych pręcików i brunatnym przysadkom wyglądają z bliska niezwykle oryginalnie.

Dodatkowo anglojęzyczna nazwa gatunku (Persian ironwood – żelazne drzewo) nawiązuje do wyjątkowej twardości i ciężaru jego drewna, które jest na tyle gęste, że nie pływa w wodzie.